Nowenna pompejańska – jak odmawiać przez 54 dni?

Różaniec pompejański – jak odmawiać nowennę pompejańską krok po kroku?

Nowenna pompejańska jest modlitwą na te chwile, w których człowiek nosi w sercu ważną intencję, a jednocześnie brakuje mu słów, pokoju lub przekonania, że sam potrafi znaleźć rozwiązanie. Przez 54 dni różaniec pompejański prowadzi przez tajemnice życia Chrystusa, ucząc wytrwałości, wdzięczności i zawierzenia — bez traktowania modlitwy jak sposobu na wymuszenie cudu. W tym poradniku spokojnie wyjaśniamy, jak rozpocząć „pompejankę”, ile tajemnic odmawiać każdego dnia oraz co zrobić, gdy pojawią się rozproszenia, zmęczenie lub przerwa.

Czym jest różaniec pompejański, nowenna pompejańska i „pompejanka”?

Określenia „nowenna pompejańska” i „różaniec pompejański” odnoszą się do tego samego nabożeństwa. Pierwsza nazwa jest bardziej formalna i podkreśla układ modlitwy złożony z kolejnych dziewięciodniowych etapów. Druga przyjęła się w codziennym języku, ponieważ istotą nowenny jest właśnie regularne odmawianie różańca.

Także określenie „modlitwa pompejańska” oznacza w praktyce tę samą, trwającą 54 dni formę modlitwy różańcowej. W rozmowach wiernych można również usłyszeć krótszą, serdeczną nazwę „pompejanka”.

Nie chodzi więc o odmienny rodzaj koronki ani o szczególny przedmiot, który trzeba kupić przed rozpoczęciem modlitwy. Można posłużyć się zwykłym różańcem używanym na co dzień. Nazwa „pompejański” wskazuje na związek nabożeństwa z sanktuarium Matki Bożej Różańcowej w Pompejach i dziełem św. Bartolo Longo.

Nowenna trwa 54 kolejne dni. Pierwsze 27 dni ma charakter błagalny, a następne 27 — dziękczynny. Każdego dnia odmawia się kolejne części różańca oraz modlitwy związane z nowenną. Właśnie długość sprawia, że jest ona wymagająca. Jej sens nie polega jednak na samym zaliczeniu 54 dni, lecz na wiernym wracaniu do tajemnic Ewangelii i powierzaniu Bogu swojej intencji.

Nowenna bywa nazywana „nowenną nie do odparcia”. To tradycyjne określenie należy rozumieć w języku pobożności, a nie jako gwarancję otrzymania oczekiwanej łaski. Bóg nie jest związany techniką modlitwy, a różaniec nie działa automatycznie. Odpowiedź może przyjść inaczej, niż planowaliśmy, i niekiedy dopiero z perspektywy czasu widać, jakie dobro przyniosła sama droga zawierzenia.

Na co pomaga nowenna pompejańska?

Nowennę można ofiarować w każdej ważnej, zgodnej z dobrem intencji: za osobę chorą, małżeństwo i rodzinę, powrót do wiary, uwolnienie z nałogu, rozwiązanie trudnej sytuacji albo światło przy podejmowaniu decyzji. Nie jest ona jednak modlitwą przypisaną do jednego rodzaju problemów ani duchowym sposobem na zagwarantowanie rezultatu.

Jej pierwszą pomocą bywa to, że pozwala nazwać troskę, powierzyć ją Bogu i przez wiele tygodni trwać przy Nim mimo niepewności. Owoce nowenny mogą obejmować większy pokój, cierpliwość, odwagę do działania lub nowe spojrzenie na sytuację.

Czasem człowiek otrzymuje to, o co prosił, czasem odpowiedź przychodzi w innej postaci, a niekiedy pozostaje długo niewidoczna. Dlatego modlitwa powinna iść w parze z odpowiedzialnym działaniem: leczeniem, rozmową, pojednaniem czy skorzystaniem z profesjonalnej pomocy, jeśli wymaga tego sytuacja.

Kiedy zaczyna działać nowenna pompejańska?

Nie ma konkretnego dnia, po którym nowenna zaczyna „działać”, ponieważ chrześcijańska modlitwa nie jest mechanizmem uruchamianym odpowiednią liczbą powtórzeń. Już od pierwszego dnia może porządkować serce i uczyć zawierzenia, lecz nie daje podstaw do wyznaczania terminu, w którym musi nastąpić oczekiwana zmiana.

Pierwszym zauważalnym owocem może być wewnętrzny pokój, cierpliwość albo gotowość do podjęcia kroku, którego wcześniej się obawialiśmy. Zewnętrzne rozwiązanie może pojawić się w trakcie 54 dni, po zakończeniu nowenny, w sposób odmienny od oczekiwanego albo przez długi czas pozostawać nierozpoznane.

Brak szybkiego rezultatu nie świadczy o źle odmówionej modlitwie czy zbyt słabej wierze. Nowenna uczy prosić wytrwale, a zarazem pozostawić Bogu sposób i czas odpowiedzi.

Święty Bartolo Longo i historia, która rozpoczęła się w Pompejach

Historia nowenny staje się bardziej zrozumiała, gdy poznamy człowieka stojącego u początków odrodzenia Pompejów. Bartolo Longo urodził się 10 lutego 1841 roku w Latiano na południu Włoch. Studiował prawo, a edukację ukończył w Neapolu.

W młodości przeżył głęboki kryzys wiary i związał się ze środowiskiem spirytystycznym. Dzięki pomocy profesora Vincenza Pepego i dominikanina o. Alberta Radentego powrócił jednak do Kościoła. Jego nawrócenie nie pozostało jedynie prywatnym przeżyciem — z czasem stało się początkiem wielkiego dzieła modlitwy i miłosierdzia.

W 1872 roku Longo przybył do Doliny Pompejańskiej, aby zajmować się majątkiem hrabiny Marianny De Fusco. Region był wówczas ubogi, a mieszkańcy potrzebowali zarówno katechezy, jak i konkretnej pomocy. Według relacji zachowanej przez Papieskie Sanktuarium w Pompejach właśnie tam Bartolo usłyszał w sercu słowa: „Jeśli szerzysz Różaniec, będziesz zbawiony”. Odczytał je jako wezwanie do pozostania pośród miejscowej ludności i rozpoczęcia apostolstwa różańcowego.

Zaczął skromnie — od katechizowania mieszkańców i odnowienia niewielkiego kościoła. Dnia 13 listopada 1875 roku sprowadził do Pompejów obraz Matki Bożej Różańcowej, a 8 maja następnego roku położono kamień węgielny pod nowe sanktuarium.

Wizerunek przedstawia Maryję z Dzieciątkiem, przekazujących różańce św. Katarzynie ze Sieny i św. Dominikowi. Do dziś pozostaje duchowym centrum Pompejów.

Pod koniec lat siedemdziesiątych XIX wieku Longo ułożył nowennę błagalną, a po odzyskaniu zdrowia — również modlitwę dziękczynną. W 1883 roku powstała słynna Suplika do Matki Bożej Pompejańskiej, po raz pierwszy odmówiona publicznie przez tysiące pielgrzymów.

Nie przytaczamy tutaj pełnych tekstów tych modlitw, ponieważ współczesne polskie przekłady mogą podlegać ochronie prawnej. Warto korzystać z zatwierdzonego modlitewnika lub wiarygodnego wydania kościelnego.

Dzieło Longa nie ograniczało się do pobożności. Wokół sanktuarium tworzył domy dla sierot oraz dzieci osób uwięzionych, wspierał edukację i budował zaplecze społeczne dla rozwijającego się miasta. Pokazywał w ten sposób, że modlitwa różańcowa powinna prowadzić do miłości wyrażanej czynem.

Jan Paweł II beatyfikował go 26 października 1980 roku. Dnia 19 października 2025 roku papież Leon XIV ogłosił Bartolo Longo świętym. Dlatego poprawną współczesną formą jest „św. Bartolo Longo”, a nie występujące jeszcze w starszych tekstach określenie „bł. Bartolo Longo”.

Jak odmawiać nowennę pompejańską krok po kroku?

Przed rozpoczęciem warto wybrać dzień, od którego przez kolejne 54 dni będzie można znaleźć stałą porę na modlitwę. Nie musi to być chwila idealna ani całkowicie wolna od obowiązków. Ważniejsze jest realistyczne rozeznanie własnego rytmu dnia.

Dla jednej osoby najlepszy będzie poranek, dla innej spokojny wieczór, a ktoś jeszcze podzieli różaniec na kilka części odmawianych o różnych porach.

Modlitwę rozpoczyna się znakiem krzyża i przedstawieniem jednej intencji. Następnie odmawia się modlitwy początkowe różańca: Wierzę w Boga, Ojcze nasz, trzy razy Zdrowaś Maryjo oraz Chwała Ojcu.

Później przechodzi się do rozważania tajemnic i kolejnych dziesiątek. Każda dziesiątka składa się z zapowiedzi tajemnicy, modlitwy Ojcze nasz, dziesięciu Zdrowaś Maryjo oraz Chwała Ojcu. Można dodać modlitwę fatimską, jeśli jest ona częścią osobistej praktyki.

W tradycyjnej formie nowenny każdego dnia rozważa się trzy części różańca: radosną, bolesną i chwalebną. Oznacza to piętnaście tajemnic, czyli piętnaście dziesiątek.

Po wprowadzeniu przez św. Jana Pawła II tajemnic światła w 2002 roku niektórzy włączają do nowenny także część światła. Szerzej wyjaśniamy tę różnicę w dalszej części artykułu. Na początku najważniejsze jest przyjęcie jednej formy i spokojne trwanie przy niej.

Po odmówieniu różańca wypowiada się modlitwę właściwą dla danego etapu nowenny — przez pierwsze 27 dni błagalną, a przez następne 27 dni dziękczynną. Na zakończenie można odmówić Pod Twoją obronę oraz trzykrotnie zwrócić się do Maryi jako Królowej Różańca Świętego.

Dokładne brzmienie modlitw najlepiej zaczerpnąć z zaufanego modlitewnika, zwłaszcza że w obiegu można spotkać różne wersje językowe.

Całość nie musi być odmawiana jednorazowo. Jeśli trudno wygospodarować dłuższą chwilę, część radosną można odmówić rano, bolesną w ciągu dnia, a chwalebną wieczorem. Taki podział nie odbiera modlitwie wartości.

Czasem właśnie dzięki niemu różaniec zaczyna dyskretnie towarzyszyć całemu dniowi, zamiast być zadaniem wykonywanym w pośpiechu tuż przed snem.

Warto również pamiętać o samym rozważaniu. Różaniec nie jest wyłącznie powtarzaniem formuł. Jan Paweł II w liście Rosarium Virginis Mariae nazywa go modlitwą o wyraźnie chrystologicznym centrum.

Powtarzane Zdrowaś Maryjo tworzą rytm, w którym kontemplujemy wydarzenia z życia Jezusa. Jeśli któregoś dnia uwaga będzie się rozpraszać, nie trzeba uznawać modlitwy za nieważną. Wystarczy łagodnie wracać myślą do rozważanej tajemnicy.

Dlaczego nowenna trwa 54 dni?

Słowo „nowenna” zwykle kojarzy się z dziewięcioma dniami. W przypadku nowenny pompejańskiej takich dziewięciodniowych okresów jest sześć. Trzy pierwsze tworzą część błagalną, a trzy następne część dziękczynną.

W ten sposób otrzymujemy dwa etapy po 27 dni, a łącznie 54 dni codziennego różańca.

Co dzieje się po 9 dniach nowenny?

Dziewiąty dzień zamyka dopiero pierwszy z sześciu dziewięciodniowych odcinków, a nie całą nowennę pompejańską. Dziesiątego dnia kontynuuje się część błagalną w tej samej intencji.

Część błagalna obejmuje trzy kolejne okresy po dziewięć dni i kończy się dopiero w dniu dwudziestym siódmym. Część dziękczynna rozpoczyna się dnia dwudziestego ósmego.

Po dziewięciu dniach nie trzeba więc zmieniać intencji ani oczekiwać szczególnego znaku. Podział na dziewięciodniowe etapy porządkuje rytm nabożeństwa, ale nie wyznacza Bogu terminu odpowiedzi.

Jeśli pierwszy etap przyniósł jedynie zmęczenie lub rozproszenia, można spokojnie wejść w kolejny i potraktować wierność jako ważniejszą od chwilowych odczuć.

Co dzieje się w trakcie odmawiania nowenny pompejańskiej?

Doświadczenia osób odmawiających nowennę mogą być bardzo różne. Jedni odczuwają większy pokój i jasność, inni przez pewien czas zmagają się z monotonią, brakiem skupienia lub pokusą rezygnacji.

Żadna z tych reakcji nie jest obowiązkowym „znakiem” skuteczności nowenny, a trudności nie muszą oznaczać nadzwyczajnego działania duchowego. Najczęściej są naturalną częścią długiej, codziennej praktyki modlitewnej.

Warto obserwować nie tylko emocje, lecz także owoce: czy modlitwa prowadzi do większej cierpliwości, uczciwości, przebaczenia i gotowości do konkretnego dobra. Pocieszenie może pomagać, ale nie jest miarą wartości modlitwy.

Podobnie oschłość nie przekreśla nowenny, jeśli człowiek nadal szczerze zwraca się do Boga i respektuje własne zdrowie oraz obowiązki.

Pierwszego dnia przedstawia się Bogu intencję i rozpoczyna część błagalną. Trwa ona do dnia dwudziestego siódmego włącznie. Dzień dwudziesty ósmy otwiera część dziękczynną, którą kontynuuje się do końca nowenny.

Podziękowanie nie jest uzależnione od tego, czy już widzimy spełnienie prośby. Jest wyrazem ufności, że modlitwa została powierzona Bogu, który zna całą sytuację lepiej niż my.

Ten moment bywa najtrudniejszy do zrozumienia. Naturalnie chcielibyśmy dziękować dopiero po otrzymaniu tego, o co prosimy. Tymczasem druga połowa nowenny uczy wdzięczności, która nie jest zapłatą za pomyślny rezultat.

Człowiek dziękuje za obecność Boga, za możliwość modlitwy, za otrzymane dobro oraz za łaskę, której kształtu być może jeszcze nie rozpoznaje.

W popularnych opowieściach genezę układu 54-dniowego łączy się z historią Fortunatiny Agrelli z Neapolu. Ponieważ szczegóły tej relacji pochodzą przede wszystkim z tradycji pobożnościowej, należy przedstawiać je z ostrożnością, a nie jako w pełni udokumentowany fakt historyczny.

Pewna jest natomiast utrwalona praktyka sześciu kolejnych nowenn: trzech błagalnych oraz trzech dziękczynnych.

Ile tajemnic różańca odmawia się każdego dnia?

To jedno z najczęściej zadawanych pytań, ponieważ można spotkać dwie praktyki. Historyczna forma nowenny pompejańskiej powstała w czasie, gdy różaniec obejmował piętnaście tajemnic: radosne, bolesne i chwalebne.

Dlatego w tradycyjnym układzie każdego dnia odmawia się właśnie te trzy części, czyli piętnaście dziesiątek.

W 2002 roku św. Jan Paweł II zaproponował w Rosarium Virginis Mariae pięć tajemnic światła, poświęconych publicznej działalności Chrystusa. Od tego czasu część osób włącza je również do codziennego odmawiania nowenny, dochodząc do dwudziestu tajemnic. Inni pozostają przy formie historycznej.

Nie ma potrzeby budować wokół tej różnicy sporu ani niepokoju sumienia. Jeśli korzystasz z konkretnego modlitewnika albo podejmujesz nowennę we wspólnocie, możesz przyjąć wskazany tam układ.

Jeżeli modlisz się indywidualnie, wybierz formę świadomie i stosuj ją konsekwentnie. Dodanie tajemnic światła może pogłębić medytację, ale znacznie wydłuża codzienną modlitwę. Dla wielu osób wierne odmówienie tradycyjnych piętnastu dziesiątek będzie już poważnym zobowiązaniem.

Ważniejsza od gorączkowego liczenia jest kontemplacja Chrystusa. Różaniec ma prowadzić do Ewangelii, a nie do lęku, że pominięcie elementu technicznego przekreśla całą modlitwę. Dobrze ułożony plan powinien pomagać w wierności, nie zaś obciążać ponad siły.

Jak sformułować intencję nowenny pompejańskiej?

Najlepiej wybrać jedną intencję, konkretną i możliwie jasno nazwaną. Może dotyczyć zdrowia, małżeństwa, rodziny, powrotu do wiary, trudnej decyzji, pracy, uwolnienia od nałogu albo pokoju serca.

Nie musi być ułożona pięknym językiem. Bóg zna sytuację, zanim ją wypowiemy. Sformułowanie prośby pomaga przede wszystkim nam samym pozostać przy niej przez kolejne tygodnie.

Warto modlić się z pokorą, dodając w sercu zgodę na wolę Boga. Nie oznacza to braku wiary ani osłabienia prośby. Przeciwnie — chroni przed traktowaniem nowenny jak umowy, w której określona liczba modlitw ma zagwarantować konkretny skutek.

Chrześcijańskie zawierzenie dopuszcza, że dobro może przyjść w sposób inny od zaplanowanego.

Jeżeli w czasie 54 dni pojawią się kolejne ważne sprawy, można oczywiście przedstawiać je Bogu w osobistej modlitwie. Dobrze jednak nie zmieniać co kilka dni głównej intencji nowenny tylko dlatego, że pojawiła się nowa trudność.

Stałość pomaga przeżywać tę modlitwę jako jedną drogę, a nie serię doraźnych próśb.

Nie trzeba także ujawniać intencji innym osobom. Może pozostać bardzo osobista, zwłaszcza gdy dotyczy czyjegoś zdrowia, kryzysu lub spraw rodzinnych. Jeśli natomiast wsparcie bliskich pomoże wytrwać, warto poprosić ich o modlitwę albo zaprosić do wspólnego odmawiania części różańca.

Co zrobić, gdy przerwie się nowennę albo opuści jeden dzień?

Przy zobowiązaniu trwającym niemal dwa miesiące może zdarzyć się choroba, podróż, przeciążenie obowiązkami albo zwykłe zapomnienie. Opuszczony dzień nie jest powodem do paniki ani dowodem, że wszystkie wcześniejsze modlitwy straciły znaczenie.

Nowenna jest dobrowolną praktyką pobożnościową, a nie sakramentem czy obowiązkiem wynikającym z prawa kościelnego.

Jeśli przerwa była krótka, można wrócić do modlitwy i przedłużyć nowennę o brakujący dzień. Niektórzy wolą rozpocząć od początku, zwłaszcza gdy przerwa trwała długo i zagubił się rytm.

Żadne z tych rozwiązań nie powinno wynikać ze strachu. Najrozsądniej wybrać to, które pomaga odzyskać pokój i uczciwie kontynuować modlitwę.

Nie warto próbować w pośpiechu „nadrobić” kilku pełnych dni jednego wieczoru, jeżeli miałoby to zamienić różaniec w wyczerpujące odliczanie. Można natomiast spokojnie porozmawiać o sytuacji ze spowiednikiem lub duszpasterzem, szczególnie gdy skrupulatność i lęk utrudniają modlitwę.

Duchowym owocem nowenny ma być większe zaufanie, a nie narastające poczucie winy.

Trudności w wytrwaniu są czymś naturalnym. Początkowy zapał zwykle słabnie, a powtarzalność zaczyna odsłaniać zmęczenie i rozproszenia. Nie trzeba interpretować każdej przeszkody jako nadzwyczajnego działania zła.

Czasami jest ona po prostu skutkiem codziennego życia. Wierność polega wtedy na spokojnym powrocie, nie na dramatyzowaniu własnej słabości.

Czy można odmawiać nowennę na siedząco, w drodze albo partiami?

Tak. Nie istnieje jedna obowiązkowa pozycja ciała dla prywatnego odmawiania nowenny pompejańskiej. Można modlić się na klęcząco, siedząco, podczas spokojnego spaceru albo w podróży.

Postawa powinna wyrażać szacunek i sprzyjać skupieniu, ale musi też uwzględniać zdrowie, wiek i rzeczywiste możliwości człowieka.

Osoba chora lub osłabiona nie powinna uważać modlitwy na siedząco czy leżąco za mniej wartościową. Rodzic opiekujący się dzieckiem może odmówić jedną część podczas spaceru, a kolejną wieczorem.

Kto codziennie dojeżdża do pracy, może wykorzystać podróż komunikacją publiczną, jeśli pozwala ona zachować choć odrobinę skupienia. Podczas prowadzenia samochodu bezpieczeństwo zawsze pozostaje najważniejsze. Lepiej wówczas słuchać rozważań i modlić się bez używania koronki wymagającej zajęcia rąk.

Można również podzielić codzienny różaniec na kilka pór. Dla wielu osób jest to najbardziej realistyczna droga do wytrwania przez 54 dni. Jednorazowe odmówienie piętnastu dziesiątek wymaga sporo czasu, natomiast trzy krótsze spotkania z modlitwą łatwiej wpisać w dzień.

Taki rytm może nawet pomóc przeżywać kolejne godziny w obecności Boga.

Warto znaleźć jedno spokojne miejsce na przynajmniej część modlitwy: domowy kącik z krzyżem, Pismem Świętym lub wizerunkiem Maryi. Nie jest ono warunkiem nowenny, lecz pomaga ciału i myślom rozpoznać chwilę wyciszenia.

Telefon można przełączyć w tryb cichy, a tekst rozważań przygotować wcześniej, aby nie szukać go między kolejnymi powiadomieniami.

Jaki różaniec wybrać na 54 dni modlitwy?

Do nowenny pompejańskiej nie jest potrzebna specjalna koronka. Najlepszy będzie różaniec, który dobrze leży w dłoni i wytrzyma codzienne używanie przez niemal dwa miesiące, a później będzie mógł służyć przez kolejne lata.

W praktyce znaczenie mają czytelnie oddzielone dziesiątki, solidne łączenia i krzyżyk pozbawiony ostrych krawędzi.

Różańce drewniane są lekkie, ciepłe w dotyku i dobrze sprawdzają się podczas dłuższej modlitwy. Modele wykonane z kamienia bywają cięższe, ale dla części osób ich wyraźnie wyczuwalne paciorki pomagają utrzymać rytm.

Klasyczne koronki różańcowe z metalowym łańcuszkiem warto wybierać z uwagą na jakość ogniw, ponieważ przez 54 dni będą intensywnie używane.

Jeśli różaniec ma towarzyszyć w drodze, praktyczna może być dziesiątka różańca. Nie zastępuje ona pełnej modlitwy — pomaga jedynie liczyć kolejne Zdrowaś Maryjo, gdy większa koronka byłaby niewygodna.

Przy noszeniu różańca w torbie lub kieszeni przyda się również etui albo pudełko, które ograniczy plątanie i przypadkowe uszkodzenia.

Wybór materiału nie wpływa na skuteczność modlitwy. Prosty drewniany różaniec nie jest mniej wartościowy niż bogato zdobiona koronka, a droższy model nie przybliża automatycznie otrzymania łaski.

Przedmiot ma pomagać dłoniom i uwadze, podczas gdy istotą pozostaje spotkanie z Bogiem oraz rozważanie tajemnic Chrystusa razem z Maryją. Więcej o różnicach pomiędzy koronkami można przeczytać w naszym poradniku o rodzajach różańców.

Nowenna pompejańska nie jest łatwą drogą, lecz jej wymagający charakter może stać się darem. Przez 54 dni człowiek przestaje opierać modlitwę wyłącznie na chwilowym nastroju. Wraca do niej także wtedy, gdy brakuje pocieszenia, a odpowiedź pozostaje niewidoczna.

Właśnie w tej cichej regularności dojrzewa zaufanie.

Święty Bartolo Longo odkrył, że różaniec nie odrywa od życia, lecz może prowadzić do przemiany życia — własnego i innych ludzi. Jego modlitwa zaowocowała sanktuarium, ale również szkołami, domami dla dzieci i konkretną troską o osoby odrzucone.

To ważna wskazówka dla każdego, kto rozpoczyna „pompejankę”: powierzona Bogu intencja powinna otwierać serce, a nie zamykać je wyłącznie na własnej potrzebie.

Możesz więc zacząć bez przekonania, że wszystko wykonasz doskonale. Wystarczy szczera intencja, rozsądny plan dnia i gotowość, by po rozproszeniu znów wracać do modlitwy.

Kolejne paciorki nie są stopniami prowadzącymi do wymuszonego cudu. Są raczej śladami drogi, na której człowiek uczy się mówić Bogu: proszę, dziękuję i ufam — także wtedy, gdy jeszcze nie znam odpowiedzi.

Źródła redakcyjne:

• Papieskie Sanktuarium Matki Bożej Różańcowej w Pompejach – św. Bartolo Longo
• Stolica Apostolska – księga liturgiczna kanonizacji z 19 października 2025 roku
• Jan Paweł II, Rosarium Virginis Mariae
• Papieskie Sanktuarium w Pompejach – historia sanktuarium i obrazu